Methylmalonacidemie (MMA)

Methylmalonacidemie (MMA) is een zeldzame, erfelijke stofwisselingsziekte. Met 'stofwisseling' wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld. Dat is nodig voor de opbouw van weefsels, zoals spieren, botten en organen en voor het vrijmaken van energie.

De stofwisseling vindt plaats in alle cellen van ons lichaam, waar enzymen hun werk doen. Als er iets mis is met een enzym, is de stofwisseling verstoord. Een bepaalde stof kan niet meer worden omgezet en hoopt zich op in de cel, terwijl het mogelijk belangrijke product te weinig of soms helemaal niet meer gevormd wordt. Deze situatie kan tot min of meer ernstige klachten leiden. Dit noemen we een stofwisselingsziekte. Bij patiënten met MMA is er een stoornis in de afbraak van bepaalde aminozuren als gevolg van een defect in het enzym methylmalonyl-CoA mutase of in het metabolisme van de cofactor adenosylcobalamine (vitamine B12). Daardoor kunnen de aminozuren valine en isoleucine niet goed door het lichaam van MMA-patiënten worden verwerkt.

MMA is zeldzaam, doch de meest voorkomende organische acidemie in onze bevolking: voorkomen in Vlaanderen 1:40.000-1:50.000 pasgeborenen.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op het acylcarnitine profiel met verhoogd C3 op gedroogd bloed en bevestigd door organische zuren profiel in urine en vervolgens DNA-analyse. Eventueel kan de restactiviteit van het enzym gemeten worden in witte bloedcellen, maar meestal zijn fibroblasten nodig (stukje huid dient afgenomen te worden). Het acylcarnitine profiel in een gedroogd bloedspotje geeft de diagnose in stabiele omstandigheden in de neonatale periode, en tijdens decompensatie op latere leeftijd. De techniek die hiervoor aangewend wordt is de tandem-massaspectrometrie.

Verloop van de ziekte

Decompensatie leidt tot een metabool coma met risico op overlijden en blijvende hersenschade. Laattijdige complicaties kunnen optreden indien de behandeling niet optimaal was zoals vertraagde lengtegroei, osteoporose, bewegingsstoornissen,mentale retardatie en terminale nierinsufficiëntie.

Behandeling

Vitamine B12 toediening is de eerste lijn therapie, maar de meesten dienen ook een dieet te volgen. Dit dieet is vergelijkbaar met dat voor PKU maar met bijkomende supplementatie van bijzonder aminozuur mengsel L-carnitine en behandeling met metronidazole. Dit dieet zal samen worden opgesteld met de metabole arts en voedingsdeskundige. Het is sterk afhankelijk van de waarden van acylcarnitines in het bloed. Het dieet zal dan ook aangepast worden in functie van deze waarden. Het advies is om dit dieet het hele leven aan te houden. Het dieet bestaat erin om bepaalde acylcarnitines uit de voeding te weren maar wel te zorgen dat er een voldoende opname is van alle andere essentiële bouwstenen van eiwitten (de zogenaamde aminozuren). Het is van belang bij slecht eten jouw kind extra energie te geven in de vorm van suikers (koolhydraten).

MMA is erfelijk

MMA is een autosomaal recessieve aandoening. Dit betekent indien een kindje MMA heeft, dat beide ouders drager zijn van de ziekte of de ziekte hebben. In de cartoon hieronder aan wordt dit uitgebeeld.

Erfelijkheid 1/4 PKU

Kinderen krijgen vrijwel alle erfelijke eigenschappen in tweevoud, namelijk een kopie van de moeder en een kopie van de vader. Iemand die 1 afwijkende kopie heeft gekregen van de vader of de moeder, wordt een drager genoemd. Dragers van de ziekte zijn nooit ziek.

Krijgt het kind echter twee afwijkende kopies, dus eentje van de vader en eentje van de moeder, dan is het kindje ziek.

Indien jullie allebei drager zijn, dan is er 1 kans op 4 dat het kindje de ziekte zal hebben. U kunt steeds meer informatie krijgen over erfelijkheidsadvies bij de Centra voor menselijke erfelijkheid.